با شما هم سخنی دارم

اگه روزی بتونیم چشم خود به غیر او ببندیم دیگه همیشه و همه جا او را خواهیم دید:

ما رایت شیا الا رایت الله قبله و معه و بعده

ولی اگه خدای نکرده چشم خود را از او ببندیم دیگر هیچ حقیقتی را نخواهیم دید:

من کان فی هذه اعمی فهو فی الاخرة اعمی

 و لیعفوا و لیصفحوا الا تحبون ان یغفرالله لکم
چقدر احساس خوبیه اگه آدمها رو بخاطر کارای اشتباهشون بتونی ببخشی و چقدر لذت بخشه
 نمیدونم
شاید بخاطر همین احساس خوبه که خدا از گناهان آدما گذشت میکنه واونا رو می بخشه
و ما
اگه نتونیم آدما رو ببخشیم
 بخاطر بزرگ بودن اشتباهاتشون نیست!
بخاطر کوچک بودن روح خودمونه که نمیتونیم گذشت کنیم

تصوير مسلمانان در كتاب‌هاي درسي غرب

كتاب‌هاي درسي انگلستان
در اين پژوهش محتوا و پيام هاي 30 جلد كتاب درسي درس هاي تاريخ جغرافيا و اديان مورد بررسي و موشكافي قرار گرفته است . در اين مطالعه اين نكته بسيار مهم مورد توجه بوده كه اين كتاب ها چه تصويري از عرب ها و مسلمانان ارائه داده و چه افكاري را در اين خصوص به دانش آموزان انگليسي القا مي كنند. اينكه نويسندگان در اين راه چه روشي در پيش گرفته اند; آيا ديدگاه هايي بي طرفانه نسبت به اين موضوع داشته اند آيا ديدگاه آنان مثبت بوده يا مغرضانه
به طور كلي در اين كتاب ها هنگامي كه از جنگ هاي صليبي درگيري اعراب با اسرائيل ديدگاه برخي نويسندگان غربي نسبت به اسلام و ارتباط دادن اسلام به مسئله تروريسم و جهاد سخن گفته مي شود تصويرهاي نامناسب و منفي ازمسلمانان و اعراب نشان داده مي شود.
آشنايي با اسلام
ارائه اسلام در كتاب هاي درسي انگلستان حاوي مفاهيم نادرست زير است :
به تصوير كشيدن اسلام به عنوان مجموعه اي از اصول و آداب و مراسم خاص معرفي تصوف به عنوان نماينده كامل دين اسلام آداب و مراسم دين اسلام اسطوره اي دانستن طرح اين سئوال كه جنگ هاي صليبي در اسلام جنگ فرهنگي بوده يا جنگي ديني استفاده از شرايط تاريخي براي توجيه حمله اروپايي ها در جنگ هاي صليبي ارتباط دادن اسلام به تروريسم و گروه هاي تندرو معرفي نادرست جهاد اسلام و ربط دادن آن به حوادث يازدهم سپتامبر آمريكا ارائه اطلاعات نادرست از اسلام و اعراب عموميت بخشيدن هاي نادرست در مورد موضوعات مختلف بي عدالتي و بي انصافي هنگام معرفي دين اسلام در مقايسه با اديان ديگر.
به عنوان مثال كتاب « پژوهشي در اديان » در فصل مربوط به دين اسلام تمركز زيادي بر اين نكته دارد كه تصويري بسيار مبهم و محدود در چارچوب اوامر و نواهي (اين كار انجام بده و آن را نه اين حرام است و آن حلال اين مباح است و آن غيرمباح ) از دين اسلام ارائه دهد تا آنجا كه خوانندگان غربي با مطالعه اين گونه كتاب ها حقيقت دين اسلام را به عنوان ديني كه رسالت انساني و فرهنگي كامل و جهاني دارد نمي شناسند بلكه تنها چيزي كه از اسلام درك مي كنند اين است كه دين اسلام ديني داراي آداب و رسوم بسيار سخت گيرانه و دقيق است كه اين احكام و آداب را مي توان در مسئله حرام و حلال يا آداب و مراسم ديني خاص آن خلاصه كرد و در اين ميان اشاره اي به ابعاد فرهنگي و تمدني و آباداني زمين كه اسلام دستورهاي زيادي در مورد آن داده است و همچنين پاي بندي به واجبات ديني و امنيت و صلح نمي شود.

سؤال: اسلام چه ارزش و مقامى براى زن قائل است؟
 

جواب: تحقير و در هم شكستن شخصيت زن، تنها در ميان عرب جاهلى نبود، بلكه در ميان اقوام ديگر و حتى شايد متمدن ترين ملل آن زمان نيز، زن شخصيتى ناچيز داشت، و غالباً با او به صورت يك كالا و نه يك انسان رفتار مى شد، ولى مسلماً عرب جاهلى اين تحقير را در اشكال زننده تر و وحشتناكترى انجام مى داد. تا آنجا كه اصلاً نسب را به مرد مربوط مى دانست و مادر را تنها ظرفى براى نگاهدارى و پرورش جنين، محسوب مى كرد! چنانكه در شعر معروف جاهلى منعكس است:
بَنُونا بَنُو أَبْنائِنا وَ بَناتُنابَنُوهُنَّ أَبْناءُ الرِّجالِ الأَباعِدِ:
«فرزندان ما فرزندان پسران ما هستند و اما فرزندان دختران ما پسران مردان بيگانه اند».
اين را نيز مى دانيم كه: آنها براى زن، حقى در ارث قائل نبودند و براى تعدد زوجات، حدّ و مرزى قائل نمى شدند، به سادگى خوردن آب، ازدواج مى كردند و به آسانى آنها را طلاق مى دادند.
ولى اسلام ظهور كرد و با اين خرافه در ابعاد مختلفش سرسختانه جنگيد، مخصوصاً تولد دختر را كه ننگ مى دانستند در احاديث اسلامى به عنوان گشوده شدن ناودانى از رحمت خدا به خانواده معرفى كرد.
و خود پيامبر(صلى الله عليه وآله) آن قدر به دخترش بانوى اسلام فاطمه زهرا(عليها السلام) احترام مى گذاشت كه مردم تعجب مى كردند، با تمام مقامى كه داشت، دست دخترش را مى بوسيد، و به هنگام مراجعت از سفر نخستين كسى را كه ديدار مى كرد، دخترش «فاطمه»(عليها السلام) بود.
به عكس هنگامى كه مى خواست به سفر برود آخرين خانه اى را كه خداحافظى مى كرد، باز خانه فاطمه(عليها السلام) بود.
در حديثى مى خوانيم: به پيامبر(صلى الله عليه وآله) خبر دادند، خدا به او دخترى داده است، ناگهان نگاه به صورت يارانش كرد، ديد آثار ناخشنودى در آنها نمايان گشت! (گوئى هنوز رسوبات افكار جاهلى از مغز آنها برچيده نشده) پيامبر(صلى الله عليه وآله)فوراً فرمود: مَا لَكُمْ؟ رَيْحَانَةٌ أَشَمُّهَا وَ رِزْقُهَا عَلَى اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ!: «اين چه حالتى است در شما مى بينم؟! خداوند گلى به من داده آن را مى بويم، و اگر غم روزى او را مى خوريد، روزيش با خدا است».
در حديث ديگرى از پيامبر(صلى الله عليه وآله) مى خوانيم كه فرمود: نِعْمَ الْوَلَدُ الْبَناتُ، مُلْطِفاتُ، مُجَهِّزاتُ، مُؤْنِساتُ، مُفْلِياتُ: «چه فرزند خوبى است دختر! هم پر محبت است، هم
كمك كار، هم مونس است و هم پاك و پاك كننده».
در حديث سومى كه از پيامبر(صلى الله عليه وآله) رسيده: مَنْ دَخَلَ السُّوقَ فَاشْتَرَى تُحْفَةً فَحَمَلَهَا إِلَى عِيَالِهِ كَانَ كَحَامِلِ صَدَقَة إِلَى قَوْم مَحَاوِيجَ وَ لْيَبْدَأْ بِالْإِنَاثِ قَبْلَ الذُّكُورِ، فَإِنَّهُ مَنْ فَرَّحَ ابْنَتَهُ فَكَأَنَّمَا أَعْتَقَ رَقَبَةً مِنْ وُلْدِ إِسْمَاعِيلَ: «كسى كه بازار مى رود و تحفه اى براى خانواده خود مى خرد، همچون كسى است كه مى خواهد به نيازمندانى كمك كند (همان پاداش را دارد) و هنگامى كه مى خواهد تحفه را تقسيم كند، نخست بايد به دختر، و بعد به پسر بدهد، چرا كه هر كس دخترش را شاد و مسرور كند، چنان است كه گوئى كسى از فرزندان اسماعيل(عليه السلام) را آزاد كرده باشد».
در حقيقت، اين احترام به شخصيت زن سبب آزادى او در جامعه و پايان دادن به دوران بردگى زنان است.
گر چه، در اين زمينه، سخن بسيار است، ولى از اين واقعيت نمى توان به آسانى گذشت كه با نهايت تأسف هنوز در جوامع اسلامى، آثارى از همان افكار جاهلى وجود دارد، و هنوز كم نيستند خانواده هائى كه از تولد پسر خوشحال و از نوزاد دختر ناراحت مى شوند، و يا لااقل تولد پسر را بر دختر ترجيح مى دهند.
البته ممكن است، شرائط خاص اقتصادى و اجتماعى در رابطه با وضع زنان در جوامع كنونى، يكى از علل اين گونه عادات و رسوم غلط بوده باشد، ولى، هر چه هست، بايد عموم مسلمانان راستين با اين طرز فكر مبارزه كنند، و ريشه هاى اجتماعى و اقتصادى آن را بسوزانند كه اسلام نمى پسندد بعد از چهارده قرن، پيروانش به افكار جاهلى باز گردند، و اين يك نوع جاهليت ثانوى است.
حتى در جوامع غربى، كه تصور مى كنند براى زن شخصيت والائى قائلند عملاً مى بينيم او را آن چنان تحقير كرده اند كه به صورت يك عروسك بى ارزش يا وسيله اى براى خاموش كردن آتش شهوت، و يا كالائى براى تبليغ كالاهايشان در آورده اند.(1)
 

1. تفسیر نمونه، جلد 11، صفحه 303.
http://www.makaremshirazi.org/persian/quran/maaref.php?qid=9699 | منبع

   آدمى حق دارد كه از راز و رمز نهفته و در صورت لزوم، تلاش براى پژوهش درمسائل عرفان اسلامى پرسش به ميان آوَرد. اين پرسش پيش از فرو رفتن در عمق‏مباحث عرفان اسلامى كه دامنه‏هايى فراخ دارد خود را به ذهن ما تحميل مى‏كند.در پاسخ اين پرسش مى‏گوييم:

   يك انسان مسلمان بسيارى اوقات دستخوش امواج فكرى ناپاكى مى‏گردد كه درسلب هويت دينى از شخصيت انسان مؤمن، در كارند و مادامى كه آدمى خودورفتارش را در برابر جوانب شيطانى و نابراه اين خيزابهاى امواج خروشان فكرى‏در دژ و پناهگاه ننهد، در فرهنگ و باورهاى دينى ضرباتى بس خطرناك را دريافت‏خواهد كرد.

   مردم بر فطرت زاده مى‏شوند، ليكن برخى از راه مستقيم منحرف مى‏شوند واين‏هميشه به وراثت و يا تربيت، بستگى ندارد بل عامل ديگرى نيز در كار است كه‏نبايد اهميت و تأثيرش را بر رفتار، فرهنگ و آدابِ شخص، از اين دو كمتر شمرد،اين عامل همان چيزى است كه برخى از فلاسفه آن را "بتهاى بازار" خوانده‏اند،يعنى افكارى كه به دليل هجوم امواج فرهنگ بيگانه بر طبيعت و ساختار شخص،وارد مى‏شود.

   برخى از مسلمانانى كه به سوى فلسفه غرب و يا شرق انحراف يافته‏اند به دليل‏تربيت نادرست و يا بى‏توجّهى خانواده آنها به كژ راهه نيفتاده‏اند، زيرا در جوامع‏مسلمانان بيشتر اوقات، پدران نسبت به فرزندان خود عاطفه‏اى دارند كه موجب‏مى‏شود به وظيفه تعليم و تربيت آنها عنايت داشته باشند، ليكن نسل جديد باروشنى بسيار باز و بدون هيچگونه مرز و بصيرتى باز دارنده و نگهدارنده، به سوى‏جريانهاى فكرى يورشگر رفته و از همين رو در معرض وزش گرد و بادهاى‏مسمومى قرار گرفته است كه فرهنگ بى‏دينى غرب و يا شرق بر آنها مى‏دمد و اين‏بر نسل جديد اثر نهاده است و در پايان كار به فسق، انحراف و احتمالاً كفر و الحادكشيده مى‏شود.

   كودك در سرزمين اسلامى خود، با ايمان رشد مى‏كند، ولى هنگامى كه راهىِ‏مراكز آموزشى جديد مى‏شود نخستين چيزى كه بدو مى‏رسد، شك در ايمان‏خالصانه‏اى است كه با خود به آن مركز آموزشى برده، زيرا شيوه‏هاى آموزشى‏وارداتى هدفى جز مسخ هويت فرزندان مؤمن ما ندارد و بدين ترتيب اين شك‏خيلى زود با پشت سر نهادن مراحل تحصيلى به طرح ترديدها، مغالطه‏ها و آنگاه به‏فسق و انحراف منجر مى‏شود و در برخى موارد جوان، سر نوشتى نخواهد داشت،مگر سقوط در پرتگاه كفر و بى‏دينى.

   ما نيز به سهم خود در معرض اين امواج قرار داريم. شايد امروز فرهنگ‏اسلامى، ما را در بر گرفته باشد، ولى آيا مى‏توانيم استمرار اين احاطه فرهنگى راضمانت كنيم؟ اين احتمال وجود دارد كه شرايط تغيير كند و منابع فرهنگى - دينى‏كه از آنها الهام مى‏گيريم از دسترس ما بيرون رود و در آينده با شرايط فكرى‏واژگونه‏اى زندگى كنيم، كه ممكن است در سرزمينى ماندگار شويم كه از ما،انديشه‏هاى ما، آداب و اخلاق ما فاصله بسيار داشته باشد و در آنجاست كه نسبتِ‏گرايش ما به سوى فساد و فرهنگ بى دينى فزونى مى‏يابد، چرا كه اسلام از ما گرفته‏شده است و ديگر چگونه خواهيم توانست بدون سلاح از خويش دفاع كنيم؟

   برخى مى‏گويند من مؤمن هستم و مؤمن خواهم مرد، ليكن پرسش ما پيرامون‏ضمانت اين امر است. آيا كسى كه به محدوده جذاميان وارد مى‏شود، اگر خويش‏را به آنتى‏بيوتيكهاى لازم مجهّز نكند، مى‏تواند ضمانت كند كه از آنجا به سلامت‏بيرون مى‏آيد؟ روح، قلب، تغذيه )فكرى، فرهنگى و معرفتى( آنها دقيقاً همين‏گونه است.

   البته صرف نظر از اينكه آنچه امروز به عنوان منابع فرهنگ اسلامى خوانده‏مى‏شود، منابعى كامل و خالص فرهنگى و دينى شمرده نمى‏شوند، زيرا كتابها وپژوهشهاى بسيارى در دسترس است كه نويسندگان مسلمان آنها را نگاشته‏اند ولى‏ما نمى‏توانيم مطلقاً سلامت آنها را از انديشه‏هاى وارداتى تضمين كنيم و بسيار پيش‏مى‏آيد كه انديشه‏هاى صحيح با فرهنگهاى وارداتى و ديدگاههاى شخصى در هم‏مى‏آميزد و براى جدا كردن آنها از يكديگر، يك مؤمن ناگزير بايد معيارى در دست‏داشته باشد تا بتواند به كمك آن نادرست را از درست باز شناسد و او را از در افتادن‏به لغزشگاههاى فكرى و كژ راهه‏هاى معرفتى نگه دارد.

   با در اختيار داشتن اين معيار، فرد مسلمان مى‏تواند به عرصه‏هاى دلخواه درمعارف اسلامى و غير اسلامى تحقيق و بررسى كند، مادامى كه از عاملى برخورداراست كه او را از كژ راهه و سرگردانى نگه مى‏دارد، زيرا مسئله، تنها مربوط به يك‏نكته فرعىِ فقهى نيست تا اگر مثلاً يكى از ما در واجبى از واجبات نماز خطا كرد قضاو يا احتياط آن را به جا آورَد و يا اگر در روزه او خللى ايجاد شد كفّاره دهد، بلكه‏مسئله به ايمان نسبت به خاستگاه وجود و آفريننده آن مربوط است و خداوند بارهااز شرك بر حذر داشته و آن را ظلمى بزرگ شمرده است و اين كه همه گناهان‏بخشايش پذيرند جز شرك و كفر به او و جزئيات كيفر او را مخلوق ناتوان، تاب‏تحمّل ندارد و حتّى نمى‏تواند آن را تصوّر كند.

   دقيقاً از همين جاست كه به برادران مؤمن تأكيد فراوان مى‏كنيم كه مباحث‏عرفان اسلامى را پى‏گيرند؛ مباحثى كه طبيعتاً كليدى براى پژوهشهاى ژرفتر،فراگيرتر و كاملتر به شمار مى‏آيند.

   ضرورت نهفته در اين پى‏گيرى، از انديشه‏هاى التقاطى و درهم آميخته‏اى نشأت‏مى‏گيرد كه در روزگاران امامان اهل بيت‏عليهم السلام منتشر بوده و در روزگار ما خطرسازگشته است و ما بايد با تسلّط در برابر اين انديشه‏ها بايستيم و با درخشنده‏ترين‏ونيرومندترين دلايل، خط بطلان بر آنها كشيم.

   بسيارى موارد از امامان‏عليهم السلام درباره انديشه‏هاى الحادى پرسش مى‏كردند كه‏در روزگاران آنها انتشار داشته است و امامان‏عليهم السلام نيز در رويارويى با اين انديشه‏هادر وجود ضرورتِ در اختيار داشتن معيارى سليم تأكيد مى‏ورزيدند. اين معيارعبارت از آن است كه بدانيم سنگرهاى علم، درهاى رحمت و پرتوى ولايت دركجا نهفته است. امام صادق‏عليه السلام مى‏فرمايد: "پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله در ميان مردم پيغام رارسانيد ورسانيد و رسانيد و ما اهل بيت سنگرهاى علم، درهاى حكمت و پرتوولايت هستيم."(8)

   پس پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله و امامان اهل بيت‏عليهم السلام، سنگرهاى علم، درهاى حكمت‏وپرتوى ولايت‏اند و در نتيجه، ايشان همان معيارى سليمى شمرده مى‏شوند كه‏مؤمن بايد بدان رجوع كند. پس يك مؤمن بايد نخست از معيارها و سنجه‏هاى‏سليم استنباط شده از حجّت الهى برخوردار گردد و آن پس زيانى ندارد كه انديشه‏خود را به روى فرهنگهاى ديگر بگشايد تا پس از كاويدن آنها لايه‏هاى تباه و الحادى‏اين انديشه‏ها را پس زند و بدون مجهّز شدن به اين سنجه‏ها )معيارها( او نبايد به‏سراغ فرهنگهاى ديگر رود، زيرا اين خود موجب خواهد شد كه بر شك، تباهى‏وانحراف او افزوده گردد

ادامه دارد.....    

      حكمت، كتابى سر گشوده‏

   موضوع حكمت الهى كه آن را بعداً توضيح خواهم داد، موضوع اسرارى‏فروبسته نيست، اگر چه سخن گفتند از آن بس مهم است كه موضوع دقيقى را در برمى‏گيرد، ليكن اين سخن موضوعى است پر شكوه و فايده‏مند براى دلهاى مؤمنى‏كه از نور خدا آكنده‏اند.

   اينك مى‏پرسيم كه وظيفه خوانندگان در برابر چنين مباحثى چيست؟

   پيش از پاسخ به اين پرسش بايد تأكيد كرد كه گمراهى خواهد بود و اگر انسانى‏هفتاد سال زندگى كند كه از شناخت و معرفت خداوند به دور و غافل باشد و ازچيزى فاصله داشته باشد كه نزديكترينِ بدوست و از چيزى بر كنار باشد كه از رگ‏گردنش بدو نزديكتر است، آنهم صرفاً از اين رو كه نمى‏خواهد خويش را به زحمت‏افكند و يا انديشه‏اش را به كار اندازد. و اگر آدمى در اين حد متوقف گردد پس ديگربه چه دليل مى‏تواند خود را موجودى خردمند بشمارد؟ و چرا خداوند براى انسان‏منابع علم و ابزار شاخت را فراهم كرده است؟ آيا خداوند او را بدين امور مجهّزكرده كه آنها را با خود به گور ببرد؟

   ناخوش‏ترين پديده نزد خداوند متعال آن است كه اين موجود ارجمند درحلقه‏اى ميان تهى، همچنان بگردد و در پايان، در نقطه‏اى بايستد كه از آن آغازكرده بود. برخى از مردم از يك انديشمند، نويسنده و خطيب تنها توقّع دارند كه به‏آنها همان سخنانى را بگويد كه پيشتر گفته است، زيرا مردم مى‏خواهند با شنيدن‏داستانها و داده‏هايى زندگى خود را سر كنند كه پيشتر بديشان گفته شده است، امّااگر يك پژوهشگر و يا نويسنده بكوشد آفاق جديدى را بگشايد، آنها هم از او و هم‏از اين آفاق نو پديد مى‏هراسند و شايد پس بنشينند و در صدد يافتن عرصه‏هايى‏آسانتر بر آيند. در آسانى، هيچ نشانه‏اى از شجاعت و دلاورى نهفته نيست، زيراآدمى بايد پيوسته بكوشد عرصه‏هاى نوينى را بگشايد و هر كه دو روزش همسان‏باشد زيانمند است و آيا شما شجاعى زيانمند را ديده‏ايد؟ شجاعت با رستگارى‏وسود، همراه است و از قديم گفته‏اند: "هر كه جسور و دلير باشد به‏خوشى و لذت‏رسد."(2)، كدام لذّت شيرين‏تر و بهره رسانتر از لذّت شناخت است.

  علم را با نوشتن جاودان كنيد

   در محدوده اين سخن مى‏توان گفت كه اصول و تكاليفى در ميان است كه يك‏طالبِ شناخت بايد آنها را جدّى بگيرد تا فايده‏اى پرتو فشانتر و برتر براى او رخ‏نمايد:

   1 - پس از آن كه او كوشيد به افق شناخت نايل آيد، يك اصل اين است كه تمام‏جزئياتى را كه در شناخت بدان دست يافته ثبت كند، شايد كه فردا در طول مسيروتلاش خويش از آنها بهره بَرد و چه بسا تنها يك ورق علم كه آدمى آن را پس اززندگى به يادگار نهد، به روز رستخيز ديوارى بلندى ميان او و آتش دوزخ باشد.

   2 - نبايد يكى از ما چنين بپندارد كه عرصه كار او با تحصيل علم و پرداختن به‏معرفت، نا همسو و ناهمساز است، زيرا علم در انحصار هيچ كس نيست و نبايد آن‏را نژادى و يا طبقاتى دانست. پيامبر عظيم الشأن اسلام‏صلى الله عليه وآله مى‏فرمايد: "طلب‏دانش، فريضه‏اى است بر هر زن و مرد مسلمان."(3)

   3 - اصل ديگرى نيز در كار است كه در پيگيرى پژوهش و دستيابى به پاسخهاى‏فراگير هر پرسشى نمايانده مى‏شود كه ذهن انسانها را از حركت باز مى‏دارد.

   اين پاسخ ممكن است با خواندن كتابى ديگر، يا حاضر شدن در محفل درسى‏ويا گفتگو با استادى آگاه، حاصل آيد:

   )... فَسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ(4)). "... اگر نمى دانيد از اهل ذكر بپرسيد."

      انتقاد

   در پى آنچه براى شما بسان يك پژوهشگر خوانده مى‏شود نوبت به نقش انتقادمى‏رسد، به ويژه در عرصه عرفان اسلامى كه حتماً بايد نقشى داشته باشيد فعّال‏بدون بسنده كردن به نقشى انفعالى، فرض زياد آن است كسى كه به اين عرصه درمى‏آيد به سخنان ديگران گوش مى‏كند تا برگزيند: )الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ‏أَحْسَنَهُ...(5)) "آنها كه به سخن گوش مى‏كنند و از بهترين آنها پيروى مى‏كنند..."،)...وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ(6)) "...و گوشهايى آگاه آن را در يابد و بفهمند".

   پس گزينش در اينجا امرى واجب است و مجادله بايد به بهترين شكل صورت‏پذيرد بى آن كه به مرز كشمكش نزديك شود و هر گاه حقيقت آشكار شد ناگزير بايدآن را پذيرفت و بدون هيچ گونه شرم خيره‏سرى و غرور در برابر آن سر تسليم‏فرودآورد.

   4 - آخرين شرط اين است كه با موضوع مورد كاوش تأثير و تأثّر متقابل در كارباشد. كافى است بدانيم كه گاهى عرفان اسلامى و حكمت الهى بارِ گرانى بر دوش‏ماست، زيرا مسؤوليت بزرگى را بر ما تحميل مى‏كند كه هوى‏، هوسها و شياطين ماگرايشى به حمل آن ندارند. در حديث شريف آمده است كه: "امر ما، دشوارى‏است كه دشوار شمرده مى‏شود و جز فرشته مقرّب، يا پيامبر مرسل و يا بنده مؤمنى‏كه خداوند قلب او را براى ايمان آزموده، كسى ديگر تاب تحمّل آن را ندارد."(7) ما نَه‏رسول هستيم و نَه فرشته، امّا بايد مؤمنانى باشيم كه خداوند دلهايى ايشان را براى‏ايمان آزموده است، چرا كه نَه؟ چرا نبايد توقّع آن را داشته باشيم كه مؤمنانى‏باشيم امتحان پس داده تا مسؤوليتى را كه امامان معصوم‏عليهم السلام به عهده ما قرارداده‏اند، بر دوش كشيم؟

   در پايان اين ديباجه به پرسش ديگرى منتقل مى‏شويم: طبيعت مباحثى كه به‏آنها مى‏پردازيم كدام است؟ و فصول اين مباحث بر گرد چه محورى مى‏گردد؟

   اين كتاب بخشهاى متعدّدى در بر دارد. بخش اوّل به مسأله تفاوتهاى بنيادين‏ميان فلسفه و دين مى‏پردازد و در اين زمينه از تاريخ فلسفه و برجستگى‏هاى آن و نيزبرجستگى‏هاى حكمت الهى سخن مى‏گويم و در پى آن، ابعاد اين حكمت را به‏بحث مى‏كشيم، اين بحث را بخش دوم نيز در بر دارد، به ويژه هنگامى كه سخن ازشناخت، عقل، توحيد و ابعاد آن به ميان مى‏آيد. سپس در بخش سوم به بحث‏پيرامون زواياى منفى فلسفه و دستاوردهاى مثبت حكمت الهى منتقل مى‏شويم.

   از لا بلاى همه اين مباحث براى ما آشكار مى‏شود كه قرآن كريم، سنّت شريف‏پيامبر، اهل بيت و دعاهاى معصومين‏عليهم السلام به جا مانده از عميق‏ترين، پيچيده‏ترين‏مسائل، استار، بزرگترين معماها و پنهان‏ترين غيبها، سخن مى‏گويند و سخن آنهادر اين پيرامون با چنان زبانى آسان و وجدانى بيان مى‏شود كه يك انسان خردمندمى‏تواند از آنها به همراه بَرد.

   تلاوت هر آيه‏اى از آيات قرآن كريم، خواندن هر روايت و دعايى كه بر زبان‏رسول اكرم و اهل بيت نبوّت جارى شده است ما را به تلاوت و قرائت بيشتر فرامى‏خواند. متأسفانه ما از اين سرچشمه‏هاى غنى علمى به رغم نزديكى آنها به مابسى دور هستيم و از بهره بردن از آنها بر كناريم، زيرا با مفهوم قرآنى كه تلاوت‏مى‏كنيم يا دعايى كه مى‏خوانيم يا روايتى كه مى‏شنويم آشنا نيستيم، در حالى كه اگرعرفان اسلامى را بشناسيم و پژوهش نمايم همين آيات به نردبان و همين دعاها به‏مكتب و احاديث رسيده از پيامبر اكرم و اهل بيت‏عليهم السلام به دانشگاهى معنوى - علمى‏بدل مى‏شوند كه بر ايمان، تربيت، دانش و اخلاق نيكوى هر يك از ما مى‏افزايند.                    ادامه دارد......

   بخش اول                 نویسنده:محمدتقی مدرسی

نگاهى تاريخى‏

  ديباجه‏

شايسته است كه بدانيم در حكمت با توجه به اينكه موضوعاتى به دور از هم‏

ولى به گونه‏اى با يكديگر در هم آميخته شده‏اند و به نظر مى‏رسد كه سخن پيرامون‏آنها، سخنى پراكنده خواهد بود و اگر بر گرد يك محور بحث نمى‏گردد، زيرا كه‏بحث در زمينه فلسفه به رفتار و اخلاق كشيده شده و از آنجا به جامعه و از جامعه به‏سياست كشيده مى‏شود. تمام اين موارد مى‏توانند محور حكمت و يا همان چيزى‏گردند كه فلسفه ناميده مى‏شود.

   چه‏بسا كه فرد، در حال پژوهش مباحث حكمت، پيرامون قلب، خلجانها،هوسها، شهوات، توقّعات، انديشه‏ها و اراده‏اى سخن به ميان آوَرد كه در ژرفناى‏آن قلب نهفته است و در همان زمان درباره زمين، كوهها، بيابانها و حتّى ستاره‏هاى‏پراكنده در فضا و چه بسا كه درباره دورترين كهكشان اين فضاى بدون مرز به بحث‏بپردازد و گاهى سخن از انفجارات مهيبى به ميان آورد كه در عميق‏ترين زواياى‏فضا رخ مى‏دهد و همزمان از شراره‏هاى عشق ابدى بحث به ميان كشد كه در دل ماخانه مى‏كند.

   اينك ممكن است اين پرسش پيش آيد كه آيا پيوند ميان اين انفجارات‏مهيب فضايى و قلب چيست؛ قلبى كه بايد آن را پمپ كوچكى دانست و امّا داراى‏نماد عاطفه‏ها و احساسات بشرى است حال اينكه قلب كجا و گيتى كجا؟ دل كجاوفضا كجا؟

   در پاسخ اين پرسش مى‏گوييم: آرى! پيوندى استوار در ميان آن دو است، زيرإ؛ظظكه اين حقيقت نهفته در همان قدرتى است كه بر اين قلب و كهكشانهاى بزرگ‏سيطره دارد و آن قدرت الهى است و شراره ابدى كه در دل ما خانه كرده، همان‏شراره عشقى است كه قلب كوچك ما را با خداى بزرگ به هم مى‏پيوندد و در نتيجه‏دل تو را با كهكشانهايى كه در افقهاى آسمان جاى گرفته پيوند مى‏دهد. پس خداى‏چيره يكى است و ما در پرتو حكمت، جشنواره يگانگى و يكتايى مى‏زنيم.

      حكمت، محور معارف‏:

   بنابر اين حكمت و فلسفه و يا به تعبيرى همان عرفان، مهره‏هاى اطلاعات‏پراكنده ما را در يك ريسمان گرد مى‏آوَرد و اين ريسمان چيزى نيست، مگر سخن‏پيرامون آفريننده، باز گرداننده، آفرينشگرِ نو آورى كه به سوى او باز مى‏گرديم؛خدايى را كه دوستش داريم و براى رسيدن به او مى‏كوشيم و در همان حال از اومى‏هراسيم و پاداشش را اميد مى‏بريم. اين سخن پيرامون پديده‏هاى گونه گون‏است و نه به طور آشفته، بلكه تمامى اين سخن در چار چوب احديّت الهى و برمحور شناخت خداوند سبحان است.

   برخى گمان مى‏كنند كه سخن پيرامون حكمت به ژرفناى فلسفه، علم، اعماق‏معماها و اسرارى نفوذ مى‏كند كه از سطح عقل بشرى فراتر است.

   آرى! با اين سخن موافقم، ليكن اين اسرار، در برابر انسانى كه دل خود راگشوده است و در برابر كسى كه زندگى خود را در پرتو معرفت، اشراق و تجلّى سرمى‏كند، معمّا شمرده نمى‏شود. آرى، آن كه با دلى بسته زندگى مى‏كند؛ درمحدوده هوى‏ و هوسهايش مى‏زيَد و در سلول زندان خويش، در بند است؛ كسى‏كه در چنين تونلهاى تاريكى سير مى‏كند نور براى چشمان او معمايى سر گردان‏كننده است، امّا مؤمن با نور خدا مى‏نگرد و دلش فرودگاه حكمت الهى است و امّاقلبش جايگاهى است كه خداوند سبحان در آن تجلّى مى‏يابد. پيامبر اكرم‏صلى الله عليه وآله‏مى‏فرمايد: "هر گاه مؤمنى را خاموش يافتيد بدو نزديك شويد كه او نور حكمت‏مى‏افشانَد."

   در اين جا سخن از سطح علمى نيست و چه بسا كه بزرگترين دانشمندان درعرصه حكمت الهى و عرفان، چونان كودكى خردسال باشد، زيرا با قلبى بسته‏زندگى مى‏كند و از طبيعت خويش بى‏خبر بوده و آفريننده خود را نمى‏شناسدونمى‏داند روى به كدام سو دارد. و چه بسا يك شبان گاو و يا گوسفند كه به‏دامنه‏هاى كوه مى‏رود، در برابر اسرار حكمت، فرهيخته‏اى بزرگ باشد، زيرا با نورخدا مى‏نگرد. پس علم صرفاً توده‏اى از داده‏ها نيست، بل نورى است كه خدا دردل هر كه بخواهد، مى‏افكند.         ادامه دارد.....